Tuinderij WIJdehorst

Een gastvrije, regeneratieve tuinderij in Wassenaar

Laatste update: 20 november 2025

Introductie

Halverwege 2023 startte tuinderij WIJdehorst in Wassenaar aan haar eerste seizoen. Initiatiefnemer Erwin de Jong maakte een opvallende overstap: zonder agrarische achtergrond verruilde hij zijn commerciële functie in de IT voor een leven als tuinder. Via zijn vrouw Marlijn, die zich liet omscholen tot biodynamisch boer aan de Warmonderhof in Dronten, raakte hij bekend met kleinschalige landbouw. Tijdens de coronaperiode groeide bij hen de wens om meer buiten en zelfvoorzienend te leven en een bijdrage te leveren aan een duurzaam en lokaal voedselsysteem. In 2022 startten ze samen een kleine zelfoogsttuin in Noordwijk, waar mensen hun eigen groenten konden oogsten.

Het eerste seizoen was echt een leerjaar. Erwin volgde zelf een jaarcursus Permacultuur en samen leerde ze van alles over het telen van groenten en het runnen van een beginnende onderneming. Een jaar later deed zich een uitgelezen kans voor: via Land van Ons, een burgercoöperatie die landbouwgrond opkoopt en verpacht aan natuurinclusieve boeren, kwam in Wassenaar een perceel vrij.

De oorspronkelijke kweker van vaste planten had plannen om uit te breiden, maar de gemeente Wassenaar wilde niet dat er nog meer grond onder worteldoek zou verdwijnen. Er lag zelfs een plan van de gemeente en een projectontwikkelaar om de kweker uit te kopen en op het perceel elf luxe villa’s te bouwen. Maar de buurt verzette zich tegen deze plannen, niemand zat te wachten op elf nieuwe villa’s in de achtertuin, en iedereen wilde het vrije uitzicht behouden.

Een van de buren kende iemand bij Land van Ons en stelde de vraag: “Zijn jullie geïnteresseerd om zeven hectare in Wassenaar te kopen?” Vanaf dat moment ging het snel. Met steun van de buurt kocht Land van Ons de grond en kocht zo de kweker uit. Zowel de buurt als gemeente waren blij.

Via een vrijwilliger bij hun tuin in Noordwijk hoorden Erwin en Marlijn dat Land van Ons de grond in Wassenaar had gekocht. Ze besloten te solliciteren, een proces waarbij Land van Ons pachters selecteert op basis van hun visie en plannen. Er waren drie gegadigden, ieder met een eigen voorstel voor de toekomst van het perceel.

Erwin en Marlijn stelden een uitgebreid plan op: hoe zij de komende jaren de grond wilden beheren, met een voedselbos, tuinderij en zelfoogsttuin als kern. Na een eerste kennismaking op het perceel mochten zij hun plannen presenteren aan het ‘perceelteam’ van Land van Ons. Het voorstel sloeg aan. Zo startten ze begin 2023 met de transformatie van de oude kwekerij en oude bollenakkers tot gastvrije tuinderij WIJdehorst.

De ligging – midden in de Randstad en goed zichtbaar langs de Rijksstraatweg – is geweldig gelegen. In de omgeving is veel belangstelling voor lokaal en duurzaam voedsel, waardoor het goed lukt om een gemeenschap te betrekken en afzet te vinden.

Visie

WIJdehorst werkt aan een duurzaam en veerkrachtig voedselsysteem, waarin niet alleen de economische opbrengst telt, maar ook de sociale en ecologische waarde die de boerderij creëert. Het doel is om mensen te verbinden en te inspireren door gezonde producten te telen in samenwerking met de natuur.

De tuinderij in Wassenaar is een veelzijdige plek met een pluktuin, voedselbos, kleinschalige kwekerij, winkel, theetuin en een verhuurlokaal. Daarmee is WIJdehorst niet alleen een plek voor voedselproductie, maar ook een gastvrije ontmoetingsplek voor de gemeenschap.

Op WIJdehorst wordt gifvrij en seizoensgebonden voedsel geteeld, van groenten en kruiden tot eetbare bloemen. De producten gaan rechtstreeks van het veld naar de consument, niets gaat naar een tussenhandelaar of winkel. Er wordt bewust gewerkt zonder chemicaliën en zonder lange transport- of opslagketens, waardoor producten vers en duurzaam beschikbaar zijn.

De aanpak rust op drie pijlers:

• Natuurherstel en veerkrachtig ecosysteem: herstel van de bodem, koolstofopslag, waterbeheer en biodiversiteit.
• Gemeenschapszin: een gastvrije plek waar de lokale gemeenschap samenkomt om te oogsten, te leren en te genieten.
• Gezond en duurzaam eten: toegankelijk en gifvrij voedsel direct van het land naar de tafel.

Een belangrijk onderdeel van de tuinderij is het CSA-model (Community Supported Agriculture). Deelnemers aan het seizoensabonnement betalen bij de start van het seizoen voor de oogst. Hierdoor zijn Erwin en Marijn zeker van een bepaalde afzet en zijn investeringen direct gedekt. Deelnemers ontvangen gedurende het seizoen wekelijks een groentepakket. Daarmee delen zij niet alleen in de opbrengst, maar ook in het risico van het boeren. Naast de pakketten, die op de tuinderij of bij afhaalpunten in Den Haag en Leidschendam worden opgehaald, verkoopt WIJdehorst een deel van de oogst ook via de boerderijwinkel en aan restaurants.

Erwin: “In tegenstelling tot sommige CSA-tuinen verkopen we ook via onze winkel en via lokale horeca. Zo spreiden we het risico en bereiken we meer mensen.”

Juridische Structuur

Onderneming

WIJdehorst is opgezet als coöperatie met Uitgesloten Aansprakelijkheid (U.A.). Dat betekent dat leden niet persoonlijk aansprakelijk zijn voor eventuele schulden van de coöperatie en alleen risico lopen over het bedrag dat zij hebben ingelegd. Wie certificaten koopt, wordt automatisch lid van de coöperatie en daarmee mede-eigenaar.

De coöperatie kent twee typen leden:

*Onlangs is in de ALV besloten om het stemrecht los te koppelen van het aantal certificaten en voor alle certificaathouders gelijk te maken. Net als bij Land van Ons zal na statutenwijziging het principe: één persoon, één stem gelden, ongeacht de inleg.

Erwin onderzocht verschillende modellen van andere boerderijen voordat hij voor deze simpele indeling koos. Hij keek onder andere naar Herenboeren, een coöperatiemodel waarin 200 tot 250 huishoudens samen ondernemer, producent en consument zijn, en naar Lenteland, een coöperatiemodel waarin certificaathouders mede-eigenaar kunnen worden van de boerderij, boeren de dagelijkse leiding hebben en een stichting de missie bewaakt (zie ook de case study van Lentelandboerderij - Erve Kiekebos ). Omdat hij het spannend vond om zijn zeggenschap te veel uit handen te geven, koos hij bewust voor een tussenvorm met ruimte voor mede-eigenaarschap, maar ook behoud van zeggenschap en ondernemingsvrijheid voor zichzelf. Die keuze bracht rust en duidelijkheid in de samenwerking. Leden waarderen dat er één persoon is die richting geeft en besluiten neemt, zonder dat alles collectief hoeft te worden uitgediscussieerd.

Erwin: “Mensen vonden het juist fijn dat er één iemand een lijn trekt: we gaan dit gewoon doen, punt. Zo voorkom je een Poolse landdag.”

Zo kan Erwin nu zelfstandig beslissen over de dagelijkse gang van zaken (net als bij de Lenteland boerderijen). Alleen bij strategische onderwerpen – zoals het aangaan van leningen of uitbesteding van de bedrijfsvoering – beslist de ALV mee, maar heeft Erwin een doorslaggevende stem (bij Herenboeren besluiten de klanten samen). Voor bijzondere besluiten, zoals statutenwijzigingen of ontbinding, moet 80% van de certificaathouders instemmen (vergelijkbaar met de werkwijze bij Lenteland).

Deze structuur werkt goed, maar WIJdehorst kijkt ook vooruit naar hoe de governance kan meebewegen met de groei van de gemeenschap. Daarom wordt gewerkt aan een versterking van het bestuur. De huidige situatie, waarin Erwin als enig bestuurder fungeert, voelt kwetsbaar en biedt certificaathouders beperkte vertegenwoordiging. In de nieuwe opzet krijgt het bestuur vier leden: twee die de ondernemer/tuinder vertegenwoordigen en twee namens de certificaathouders. Daarmee ontstaat een evenwichtiger en toekomstbestendiger structuur: Erwin behoudt in de toekomst voldoende ondernemersvrijheid, strategische keuzes worden breder gedragen en de continuïteit van de onderneming wordt beter gediend, ook wanneer rollen of mensen in de toekomst veranderen.

Grond

Het perceel van WIJdehorst in Wassenaar is eigendom van Land van Ons, een landelijke burgercoöperatie die zich inzet voor herstel van landschap en biodiversiteit. Met bijdragen van haar leden koopt Land van Ons landbouwgrond aan en stelt deze beschikbaar voor natuurherstel en ecologisch verantwoord gebruik.

Samen met een perceelteam van vrijwilligers onderzoekt Land van Ons de bodemkwaliteit en maakt zij plannen voor landschapsinrichting dat past bij het perceel en de omgeving. De kosten voor herinrichting worden gedragen door Land van Ons. Vervolgens gaan zij op zoek naar een geschikte pachter: een boer of tuinder die past bij de plek en bereid is volgens natuurinclusieve principes te werken. Na een selectie- en kennismakingsproces wordt de pachter gekozen, die de grond tegen een schappelijke prijs mag gebruiken. De pachter bewerkt het perceel vervolgens volgens een visie en afspraken die samen met Land van Ons zijn opgesteld.

In het pachtcontract is een aantal voorwaarden vastgelegd: zo moet WIJdehorst biologisch telen (zonder gebruik van bestrijdingsmiddelen of kunstmest), een SKAL-certificering aanvragen en werken aan biodiversiteit. Daarnaast geldt de afspraak dat het perceel netjes wordt beheerd – er mag geen vervuiling of “rommel” ontstaan, zoals grote mesthopen of verwaarlozing van het land. Het doel is dat de grond in goede staat blijft en bijdraagt aan natuurherstel.

In principe werkt Land van Ons niet met reguliere pachtcontracten, maar met zogenaamde geliberaliseerde contracten. Die bieden meer flexibiliteit voor zowel pachter als verpachter. Bij WIJdehorst ligt dit anders, omdat er naast landbouwgrond ook vastgoed op het perceel aanwezig is, waaronder een loods. Zodra gebouwen of opstallen onderdeel zijn van het agrarisch bedrijf, kan er wettelijk geen geliberaliseerd contract worden afgesloten. In dat geval geldt een hoevepachtcontract, doorgaans met een looptijd van 6 of 12 jaar, zodat de boer voldoende zekerheid heeft om gebouwen en bedrijfsvoering verantwoord te financieren.

Met WIJdehorst sloot Land van Ons  een erfpachtovereenkomst van 26 jaar, inclusief het recht om de loods in bruikleen te gebruiken. De lange looptijd van het pachtcontract  biedt WIJdehorst de zekerheid die nodig is om te investeren en het bedrijf duurzaam op te bouwen.

Erwin: “Ik kan niet met een kort contract bij financierders aankomen. Met een horizon van 26 jaar durf je te investeren in bedrijfsmiddelen en bomen te planten.”

De andere percelen van Land van Ons worden in eerste instantie vaak voor twee jaar verpacht, zodat de boer en Land van Ons elkaar kunnen leren kennen. Daarna wordt het contract verlengd voor een langere periode.

Financiering

Voor de start van de tuinderij leende Erwin geld bij zijn familie en richtte hij WIJdehorst BV op. Voor de verdere ontwikkeling onderzocht hij verschillende financieringsopties, waaronder een banklening, crowdfunding via een platform en de uitgifte van aandelen. Uiteindelijk koos hij ervoor een coöperatie op te richten en zelf certificaten uit te geven aan mensen uit de omgeving en zijn netwerk. Zo konden betrokkenen mede-eigenaar worden van de tuinderij, zonder rente- of aflossingsverplichtingen zoals bij een lening. Tegelijkertijd versterkte dit model de band met de gemeenschap: certificaathouders investeren niet alleen financieel, maar dragen ook actief bij aan het succes van de plek.

Zo ontstond Coöperatie WIJdehorst. Erwin runt de tuinderij en bracht via zijn BV (WIJdehorst BV) de onderneming in. Daarmee bezit hij de helft van de certificaten; de andere helft is uitgegeven aan externe certificaathouders die samen mede-eigenaar zijn van de onderneming. In totaal is voor €500.000 aan certificaten uitgegeven: €250.000 aan Erwin en €250.000 aan betrokken burgers en investeerders. Elk certificaat vertegenwoordigt €100, met een minimale inleg van €500.

Het pachtcontract en de exploitatie vallen onder de coöperatie, die daarmee eigenaar is van de onderneming maar niet van de grond. Certificaathouders hebben stemrecht in de algemene ledenvergadering en recht op winstuitkering. Onlangs is in de ALV besloten om het stemrecht los te koppelen van het aantal certificaten en voor alle certificaathouders gelijk te maken. Net als bij Land van Ons geldt dan het principe van gelijkwaardigheid: één stem per persoon, ongeacht de inleg.

De winstuitkering aan certificaathouders is gemaximeerd op 4% per jaar. De meeste deelnemers doen echter niet mee voor financieel rendement, maar uit betrokkenheid bij de plek. Hun rendement ligt in het sociale en ecologische effect van hun investering: bijdragen aan de gemeenschap, de bodem en het herstel van biodiversiteit.

Erwin: “Het gemaximeerde rendement voorkomt onder andere dat vrijwilligers het gevoel krijgen dat ze werken voor het rendement van investeerders.”

Erwin koos bewust niet voor een crowdfundingplatform. Met een simpel betaalformulier op zijn eigen website kon hij namelijk direct betrokkenen laten instappen. Alleen al uit de directe kring van vrijwilligers en buren kwam ruim €100.000 bijeen. Eén investeerder legde zelfs €30.000 in.

Het opgehaalde kapitaal is gebruikt voor de aankoop van machines, plantgoed voor het voedselbos, een koelcel, een tweede kas, horeca-investeringen en het opknappen van de loods. En een deel dient als werkkapitaal, bijvoorbeeld voor salarissen.

Rol en positie van tuinder

Erwin is zowel oprichter, ondernemer als tuinder. Vanuit zijn controlerende rol in de ALV waarin hij de meerderheid van de zeggenschap heeft en zijn positie als bestuurder behoudt hij voor zijn gevoel voldoende ondernemersvrijheid over zowel de dagelijkse bedrijfsvoering als de strategische besluiten, terwijl de leden mee kunnen denken, bij grote besluiten samen met hem besluiten en natuurlijk zorgen voor financiering en de betrokkenheid van een gemeenschap.

Erwin brengt aan de coöperatie een basisinkomen in rekening. Zijn BV factureert hiervoor een managementvergoeding, die vervolgens salaris aan hem uitbetaalt.

Tegelijkertijd kan hij via zijn 50% belang in de coöperatie delen in toekomstige winsten. Dat biedt Erwin de mogelijkheid om naast een basisinkomen ook iets op te bouwen voor later.

Community

Het succes van WIJdehorst hangt niet alleen af van geld, maar ook van de plek en de mensen die bij de tuinderij betrokken zijn. Erwin heeft veel geluk gehad met de vrijwilligers die op zijn pad kwamen: van gepensioneerden die zingeving vinden in samenwerken met de natuur en het zien groeien van gewassen tot buurtgenoten die op de tuinderij hun handen uit de mouwen steken. Zonder vrijwilligers zou WIJdehorst geen succes kunnen worden, denkt Erwin.

Erwin: “Met twintig tot vijfentwintig mensen op het land voelt het echt levendig. Zonder vrijwilligers zou de boerderij niet kunnen bestaan.”

Erwin heeft meer ideeën dan tijd of middelen om ze uit te voeren: een theetuin, een keuken, evenementen, pakketten en horeca. De huidige activiteiten vragen al Erwin’s aandacht en het is voortdurend balanceren tussen de idealen van een gemeenschapstuin en de eisen van een professionele onderneming.

Afsluiting

Voor Erwin is WIJdehorst meer dan een bedrijf: het is een levenskeuze. Wat begon als een wens om buiten de stad en zelfvoorzienend te leven, groeit nu uit tot een regeneratieve tuinderij waar biodiversiteit herstelt en de gemeenschap actief meedoet.

De financiële basis van WIJdehorst is robuust, maar niet royaal. Het model voorziet in een basisinkomen voor Erwin en biedt zekerheid door de erfpachtconstructie en de kapitaalinbreng van certificaathouders. De opbrengsten uit CSA-pakketten, winkel, horeca en verhuur dragen stap voor stap bij aan een sluitende exploitatie.

Wat WIJdehorst bijzonder maakt, is dat de gemeenschap niet alleen consument of investeerder is, maar ook mede-eigenaar en mede-drager van de plek. Vrijwilligers, certificaathouders en buren maken samen het verschil: zonder hen zou het initiatief niet dezelfde kracht en veerkracht hebben.

Het verhaal van Erwin laat zien hoe nieuwe vormen van eigendom en samenwerking, geïnspireerd door coöperatief ondernemen, een vruchtbare bodem kunnen bieden voor de landbouw van de toekomst.

Lessons learned

• Zoek een balans tussen ondernemingsvrijheid en mede-eigenaarschap: Een coöperatie kan ruimte geven voor betrokkenheid en financiering door de gemeenschap, terwijl je als ondernemer tegelijkertijd slagvaardig kunt blijven. Een duidelijke rolverdeling en afspraken voorkomen eindeloze vergaderingen en geven vertrouwen aan zowel de boer als de certificaathouders. De conclusie is dat je van elkaar afhankelijk bent, maar elkaar ook ruimte en zekerheden wil geven.
• Langdurige zekerheid is cruciaal: Een erfpachtcontract van 26 jaar gaf Erwin de rust om te investeren in gebouwen, biodiversiteit en de opbouw van de tuinderij. Voor regeneratieve landbouw zijn zulke lange termijnen essentieel.
• Crowdfunding hoeft niet via platforms: Een sterk netwerk en directe crowdfunding met eenvoudige middelen (een spreadsheet en een betaalformulier) bleek voldoende om €250.000 op te halen. Persoonlijke relaties en campagne voeren zijn doorslaggevend voor het succes van een crowdfunding campagne.
• Beperk financieel rendement, voor een focus op andere waarden: Met een beperkt rendement van maximaal 4%, zorgt Erwin dat rendement niet de boventoon voert. Voor zowel Erwin, vrijwilligers als certificaathouders gaat het om het bouwen van een ecologisch en sociaal gezonde boerderij.
• Gebruik verschillende vormen van inbreng: Erwin bracht zelf geld, arbeid en middelen in via zijn BV. Dit versterkte zijn commitment en bood een stevig fundament voor de coöperatie. Certificaathouders vullen dit aan met kapitaal, waardoor eigenaarschap en verantwoordelijkheid gedeeld worden.
• Verhalen trekken mensen over de streep: De persoonlijke motivatie van Erwin en Marlijn om regeneratief te boeren, gaf vertrouwen en inspireerde investeerders en vrijwilligers. Financiële prikkels zijn minder belangrijk dan het gevoel onderdeel te zijn van een betekenisvol project.
• Een sterke community vraagt om aandacht en heldere afspraken: Vrijwilligers zijn onmisbaar. WIJdehorst maakt een vliegende start dankzij de bereidheid van buurtbewoners en afnemers om mee te doen. Aandacht en heldere afspraken met vrijwilligers en afnemers zijn cruciaal om verwachtingen te managen en balans te houden tussen idealen en bedrijfsmatigheid.

Meer informatie

Podcast

Wil je meer weten over WIJdehorst? Luister dan de episode van De Steward-Ownership Podcast met Erwin de Jong:

Juridische documentatie

De statuten en het informatiedocument voor certificaathouders van WIJdehorst kun je hieronder downloaden:

• Statuten WIJdehorst Cooperatie U.A.
• Informatiedocument voor certificaathouders - WIJdehorst

Verder lezen

• https://wijdehorst.nl/
• Meer over de aanpak van Land van Ons
• Meer over Land van Ons
• Lees meer over WIJdehorst in de lokale media